In 2001 vroeg de Franse journalist Richard Robert hem een video-installatie te maken voor de biënnale van Lyon; in die Zuid-Franse stad staat het museum voor hedendaagse kunst. Daarvoor maakte Hofstede een opstelling van vier camera's die parallel vier dvd's lieten zien met in totaal elf keer twee minuten film, foto en videoclip. ,,De songteksten waren in het Engels, maar het groeide door tot een idee om een Nederlandstalige cd te maken.''

Nu is die klaar; bijna een uur, dertien nummers. De muziek en teksten ademen een winterse sfeer, met veel ijs, glas, spiegels en bevroren meren. Om zo'n plaat uit te brengen als de mussen van het dak vallen, dat is typisch Hofstede. ,,In feite was het gewoon wat uitstel. Tegelijk met dit project werkten de Nits aan een nieuwe plaat en doe ik veel andere dingen tussendoor.''

De 52-jarige Amsterdammer was altijd al muzikant pur sang. Een harde werker, serieus, op zoek naar de kruispunten tussen popmuziek en visuele kunst. Geen roddelblad kon iets over hem melden, geen hotelkamer is ooit door de Nits verbouwd. ,,Ach, dat zijn toch maar sprookjes. Ik denk dat 9 van de 10 popgroepen keihard werken en maar met moeite hun kosten kunnen terugverdienen.''

Sneeuwuil

Hofstede wil liever rust dan roem. De leeftijd speelt mee, en de drie dochters van rond de tien. Met nadruk worden Renetta, Anne Piet en Sjaan op de hoes vermeld, net zoals Henk Hofstedes vrouw Riemke. Dat is opvallend, voor iemand die hecht aan vrijheid en privé-leven. ,,Ja, maar dit is mijn eerste soloplaat in de ruim veertig jaar dat ik muziek maak. De cd is persoonlijk en als het ware in het gezin gemaakt.''

Dat laatste is zeker waar; 'op het ijs langs de Weesperzij schaats ik mijn vader achterna', klinkt het in 'Het hele al & Het lava', en in 'Gebroken ijs' gebruikt hij een sample van een tape waarop hij in 1961 zijn eerste liedje zong. Dochter Renetta zingt ondersteunend mee in vier songs.

De muziek op Het draagbare huis is sterk visueel. Vooral kleuren en zintuiglijke indrukken spelen een grote rol, ondersteund door geluiden. ,,Ik haal ze van internet, maar neem ook veel op in Artis, waar ik vlakbij woon; met de kinderen kom ik er vaak.''

De cd is dan ook een muzikale dierentuin. Zo doet een echte sneeuwuil - overtuigender dan die van Harry Potter - 'oehoe' in 'Inktman', klinken theremin en harp en een soort schuursponsjes, die Henks stem beurtelings scherp en hoog of laag en warm maken.

Wereldkaart

Hofstede is een visueel ingesteld mens en een wereldreiziger. Hij kijkt altijd intensief, alsof zijn ooglens een camera is. ,,Dat maakte het toeren ook zo zwaar. We traden op, maar ik zoog de indrukken van allerlei landen allemaal in, om daar muzikaal mijn voordeel mee te doen.''

De achttien platen van de Nits vormen als het ware een wereldkaart. Op de website van de groep staat die ook en kun je met kleuren zoeken waar de songs vandaan komen. Dicht bevlekt is Finland, waar de Nits in 1998 hun cd Alankomaat maakten.

Met dat woord bedoelen de Finnen gewoon 'Nederland'. Het is in hoge mate symbolisch voor de Nits, die altijd in het Engels zongen, maar in tekst en aanpak zo enorm Hollands bleven. ,,Very internationally Dutch'', schreef ooit een muziekrecensent. Daarom was de cd met Freek de Jonge, die in 1995 het Nits-volkslied 'In the Dutch Mountains' herschreef tot Dankzij De Dijken, ook geen grote stap.

Op zijn soloplaat kijkt Hofstede ook weer zowel wereldwijd als intiem. 'Zwarte 8' en 'Zwarte engelen' deed hij op tijdens een wandeltocht langs de oorlogskerkhoven in Verdun ('dit is een neerslaggebied van dolende zielen').

Maar 'Het stenen kind' schreef hij voor een zeer ernstig gehandicapt meisje, de dochter van een vriend. En in 'Dieven' geeft hij bijna een ontroerend onhandig zelfportret: 'De wandelende tak liep houterig terug. Van de ene droom naar de andere'.

Het is terloops, spontaan, associatief musicerend, zonder egotripperij. Hofstede is de enige artiest die een cd van popgroep The Nits zijn voornaam als titel kon geven, zonder dat iemand dat klef vond. Henk kwam uit in 1986 en stond vol met melancholie en elektro-folk.

Dertig jaar Nits

Begin 2004 bestaan de Nits dertig jaar. Vanaf dit najaar wordt er getoerd met een bezetting waarin naast drummer Rob Kloet, bassist Arwen Linneman en toetseniste Laetitia van Krieken ook Robert Jan Stips weer meespeelt. Er komt een gloednieuwe plaat uit in november, de live-optredens worden over een jaar afgesloten met cd en dvd.

En, heeft u er zin in? ,,Nou, reken maar. Mensen die de term 'greatest hits' verafschuwen, kunnen hun borst natmaken. Wij gaan naast het nieuwe ook lekker onze ouwe hits spelen.''

Veel muziek dus, en summiere teksten: ,,Ik probeer het altijd te zoeken in het weglaten, het tegendeel van een barokke schrijftrant.'' Vandaar de korte, exotische plaattitels die de Nits deden opvallen: Tent, New Flat, Work, Omsk, Kilo, Adieu Sweet Bahnhof, Henk, In the Dutch Mountains, Hat, Urk, Giant Normal Dwarf, Ting, dAdAdA, Nest, Quest, Vest, Alankomaat, Wool.

Hofstede maakt Nederlands tot wat het niet is: sierlijk en beknopt.

Het draagbare huis

Henk Hofstede. PIAS 481.0016.020